ธรรมะวิจารณ์ โดย เปมงฺกโร ภิกฺขุ(หลวงปู่เปรม เปมังกโร)

 

ในอภิธรรมเขามีโลกุตตรจิต แต่ทำไมนิพพานของเขาไม่มีจิต

นี่แหละ คุณพูดอย่างนี้ นึกขึ้นมาได้ ฉันเคยถามสมเด็จฯ เรื่อง อภิธรรมมัตถสังคหะ อนิรุทธาจารย์เขาว่าไว้อย่างนี้  จิต เจตสิก รูป นิพพาน

ทีนี้แกแจก จิต เป็น ๔ ภูมิ
๑.กามาวจรจิต ๒.รูปาวจรจิต ๓.อรูปาวจรจิต
 ๔.โลกุตตรจิต


แล้ว นิพพาน มาอยู่ที่ ๔  จิต เจตสิก รูป นิพพาน  นี่อภิธรรมมัตถสังคหะ

ทีนี้ ฉันก็ถาม สมเด็จฯ ว่า ตำราพระอนิรุทธฯ พระนิพพาน มันอยู่ที่ ๔
โลกุตตรจิต มันอยู่ข้อต้น  ส่วนนิพพาน อยู่ข้อที่ ๔


ทีนี้ฉันก็ตั้งปัญหาถามขึ้นว่า "คำว่าโลกุตตรจิตนี่ คือ จิตนอกโลก-เหนือโลก ใช่หรือไม่?" "ใช่ซิ"

ทีนี้ฉันก็ถามว่า "โลกุตตรจิต ออกนอกโลก เหนือโลก แล้วนะครับ แล้วโลกอยู่ที่ไหน? ๓ ข้างต้น คือ กามาวจร รูปาวจร อรูปาวจร ใช่มั๊ย?" ทีนี้ท่านก็บอกว่า "ใช่ซิ"

ก็ถ้ามันออกจากโลก ๓ นี้แล้ว โลกุตตรจิต มันก็เป็น พระนิพพาน ใช่มั๊ย? อย่างพระพุทธเจ้าเสวยวิมุตติสุข ๔ ตำบล วิมุตติสุข...หลุดพ้น

แล้วในอนัตตลักขณสูตร "ปญฺจวคฺคิยานํ ภิกฺขูนํ อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตานิ วิมุจฺจึสูติ จิตของพระปัญจวัคคีย์หลุดพ้นแล้วจากกิเลสซึ่งเป็นเหตุยึดขันธ์" "นี่โลกุตตรจิต" ฉันถาม "เหมือนกันใช่มั๊ย?" ท่านก็บอกว่า "ใช่ อันเดียวกัน โลกุตตรจิต มันเป็นอย่างนี้"

"เพราะฉะนั้นโลกุตตรจิต มันก็นิพพานสิครับ" วิมุตติจิต...หลุดพ้น อย่าง "สนฺทิฏฺฐิกํ วิมุตํ จิตฺตํ นิพฺพานํ โหติ จิตที่วิมุตติหลุดพ้นแล้ว รู้เองเห็นเอง นี่คือ พระนิพพาน" อันเดียวกัน

ก็ถ้าโลกุตตรจิตอันเดียวกันอยู่ที่นี่แล้ว นิพพานข้อที่ ๔ พูดทำไม พระอนิรุทธาจารย์นี่เข้าใจหรือไม่เข้าใจในเรื่องพุทธศาสนา"

"เออ จริงซิ ว๊า ก็มันโลกุตตรจิตอยู่นี่แล้ว ไอ้โน้นมันดันเสือกเข้ามาทำไม"


จิตวิมุตติหลุดพ้นมันก็เป็นตัวนิพพานอยู่แล้ว มีชื่อได้หลายอย่าง ฉันจะพูดให้ฟังอีกก็ได้

นิพพาน คือ ความบริสุทธิ์ของจิต กิเลสมลทินสกปรกนานาประการ มีอวิชชาเป็นตัวมูลราก หมดสิ้นไปแล้ว จิตบริสุทธิ์ผุดผ่องสว่างไสว เรียกว่า นอกโลกก็ได้ เหนือโลกก็ได้ เป็นอสังขตธาตุแท้ ไม่มีเหตุปรุงสร้าง เป็นอมตะไม่ตาย เพราะไม่เกิด คือไม่มีเหตุปรุงสร้าง เมื่อไม่เกิดตายก็ไม่มีกาลเวลา เป็นอกาลิโก ไม่มีกาล

ส่วน โลก ซึ่งตรงกันข้าม คือ สังขตะ สังขาร เหตุปรุงสร้างขึ้น เป็นธาตุประสมเกิดแล้วต้องตายต้องดับ เหมือนลูกคลื่น มีกาลเวลาแปรไปเป็นลำดับ เกิด แก่ เจ็บ ตาย ไม่ถาวรมั่นคง อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา ตรงกันข้ามกับอสังขตะธาตุแท้ ที่พูดแล้วข้างต้น

จิตกับนิพพานเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน แยกจากกันไม่ได้

นิพพาน เป็นคุณภาพของจิต คือ จิตบริสุทธิ์ ความบริสุทธิ์ของน้ำก็อยู่กับน้ำ ความบริสุทธิ์ของผ้าก็อยู่กับผ้า ความบริสุทธิ์ของร่างกายก็อยู่กับร่างกาย ความบริสุทธิ์ของจิตก็อยู่กับจิต จะแยกออกไปได้อย่างไร

ที่พูดกันว่า พระนิพพาน เป็นอมตธรรม ธรรมที่ไม่ตาย ก็คือ จิตนั้นแหละเป็นอมตะไม่ตาย

เป็นอันว่านิพพานมีจิต คือ จิตบริสุทธิ์


ก็งั้นซิ จิตมันไม่ได้ไปตายที่ไหน นิพพานมันก็จิตนั่นแหละ มันก็อยู่เฉย อย่างบาลีว่าไว้

"นาหุ อสฺสาส ปสฺสาโส ฐิตจิตฺตสฺส ตาทิโน อเนญฺโช สนฺติมารพฺภ ยํ กาลมกรี มุนิ พระมหามุนีคือพระพุทธเจ้า ลมอัสสาสะ ปัสสาสะ ดับแล้ว จิตของพระองค์ตั้งมั่น คงที่ไม่หวั่นไหวต่ออารมณ์ทั้งปวง"

อเนญฺโชไม่หวั่นไหว
สนฺติมารพฺภอยู่ที่ความสงบ

 

ธรรมะวิจารณ์ โดย เปมงฺกโร ภิกฺขุ(หลวงปู่เปรม เปมังกโร)

ธรรมะวิจารณ์ ๑

ธรรมะวิจารณ์ ๒

ธรรมะวิจารณ์ ๓

ธรรมะวิจารณ์ ๔ (จบ)